De cultuur en geschiedenis van de Rureifel verbergt zich niet alleen achter stenen monumenten en historische documenten. Spoor haar na in legenden, in sprekende plaatsnamen, in de van plaats tot plaats wisselende dialecten en in het landschap dat bij alle schoonheid ook littekens van het verleden draagt. Hier is de geschiedenis levendig.
Bossen, rust en zuivere lucht zijn typisch voor de Rureifel. Zwaar voorstelbaar dat in de late Middeleeuwen bijtende houtkwalm de longen beet en het lawaai van hamerwerken door de dalen schalde. Levendig wordt de bloeitijd van de ijzerindustrie in de Eifel in de kolenbranderij in het Kalldal waarheen u een Historische wandelweg te Simonskall voert.
Dankzij houtrijkdom en week water vestigde zich vanaf de 16e eeuw ook de papierindustrie tussen Obermaubach en Jülich. Voor de hoogwaterbeheersing, voor het garanderen van de energieopwekking alsmede voor de drinkwater- en industrieverzorging ontstond aan het begin van de 20e eeuw een systeem van stuwmeren, met de Rursse als de op een na grootste stuwdam van Duitsland. Architectonisch en waterbouwtechnisch een bezoek waard is de 1904 gebouwde Jugendstil-waterkrachtcentrale aan het stuwmeer te Heimbach. Destijds de grootste accumulatiecentrale van de wereld en vandaag nog stroomopwekker voor ca. 8.000 huishoudingen.
Zo idyllisch de talrijke burchten van het Rurdal vandaag zijn, getuigen ze toch van een weinig idyllische geschiedenis. Helemaal niet vredelievend toonden zich bijvoorbeeld de Graven von Jülich die op de burcht Nideggen resideerden. Ze maakten de Rureifel tot een arena van machtsstrijden met de aartsbisschoppen van Keulen. Slechts een hoofdstuk in de lange geschiedenis van de militaire confrontaties die met de Romeinse legers begon, zich in Frankrijk voortzette en in de Tweede Wereldoorlog haar verschrikkelijk hoogtepunt beleefde. Met onuitsprekelijke verliezen op beide zijden overwonnen 1944 de US strijdkrachten de Eifelhoogten rond om Hürtgenwald. In de „Allerseelenschlacht” (Allerzielenslag) verloren meer Amerikaanse soldaten hun leven als in de hele Vietnamoorlog. Het vredemuseum te Vossenack, het Pfad des Gedenkens, de oorlogskerkhoven te Hürtgen, Vossenack en Mariawald documenteren deze zwarte uren van de Eifel.
